December 3, 2025
ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ, મહાન સ્વતંત્રતા સેનાની, વકીલ, શિક્ષણપ્રેમી અને ભારત રત્ન — ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ ભારતના ઇતિહાસમાં સર્વપ્રમુખ અને શ્રેષ્ઠ નેતાઓમાંની એક છે.
જન્મ: ૩ ડિસેમ્બર, ૧૮૮૪
જન્મસ્થળ: જિરાદેઈ ગામ, સારાાણ જિલ્લો (હાલનું બિહાર)
બાળપણથી જ તેજસ્વી વિદ્યાર્થી, અને અભ્યાસમાં અત્યંત હોશિયાર.
કલકત્તા યુનિવર્સિટીમાં ઉચ્ચ અભ્યાસ કર્યો અને BA તથા કાનૂનની ડિગ્રી મેળવી.
શૈક્ષણિક અને વ્યવસાયિક કારકિર્દી :
પ્રારંભે અંગ્રેજી પ્રોફેસર તરીકે સેવા આપી.
બાદમાં વકીલાતમાં જોડાયા અને કલકત્તા તથા ચંપારણમાં પ્રસિદ્ધ વકીલ બન્યા.
જ્યારે મહાત્મા ગાંધી ચંપારણ સત્યાગ્રહ માટે આવ્યા, ત્યારે ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે તેમની સાથે જોડાઈને વકીલાત સંપૂર્ણપણે છોડીને રાષ્ટ્રસેવામાં પોતાને સમર્પિત કરી દીધા.
સ્વતંત્રતા આંદોલનમાં યોગદાન :
નોન-કોપરેશન મૂવમેન્ટ, સોલ્ટ સત્યાગ્રહ, ક્વિટ ઇન્ડિયા આંદોલનમાં સક્રિય ભાગ લીધો.
અનેક વખત અંગ્રેજ સરકારે તેમને જેલમાં મૂક્યા, પરંતુ દેશસેવામાં રત રહ્યા.
બિહારના ભૂકંપ દરમિયાન (૧૯૩૪ અને ૧૯૩૬) તેમણે રાહતકાર્યમાં અદ્ભુત નેતૃત્વ આપ્યું.
ભારતની બંધારણા રચનામાં ભૂમિકા :
૧૯૪૬માં બંધારણસભાના પ્રેસિડેન્ટ (અધ્યક્ષ) તરીકે ચૂંટાયા.
ભારતનું બંધારણ તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં મુખ્ય માર્ગદર્શક બન્યા.
તેમની વિનય, શાંતિ અને સર્વમાન્યતા કારણે આખી સભા તેમને અત્યંત સમ્માન કરતી હતી.
ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ :
૨૬ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૦ ના રોજ ભારત ગણરાજ્ય બન્યું ત્યારે ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા.
તેઓ બે કાર્યકાળ સુધી (૧૯૫૦–૧૯૬૨) રાષ્ટ્રપતિ રહ્યા — જે આજે પણ રેકોર્ડ છે.
સાફ–સુથરી છબી, નમ્રતા, અને નિષ્ઠાવાન કાર્યશૈલી માટે જાણીતા.
પુરસ્કાર અને સન્માન :
૧૯६૨માં તેમને "ભારત રત્ન" — ભારતનો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન — આપવામાં આવ્યો.
તેઓ ભારતના સૌથી શ્રેષ્ઠ નૈતિક અને આધ્યાત્મિક રાજકીય નેતાઓમાંની ગણના થાય છે.
મરણ :
૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૩
તેમના અવસાન પછી પણ તેઓ “દેશના આદર્શ નેતા અને રાષ્ટ્રપિતા સમાન રાષ્ટ્રપતિ” તરીકે યાદ છે.
