December 3, 2025
૩ ડિસેમ્બર, ૧૮૮૨ના રોજ ખડગપુર (હાલનું ઝારખંડ) ખાતે જન્મેલા નંદલાલ બોઝ ભારતના પ્રખ્યાત ચિત્રકાર અને આધુનિક ભારતીય કળાના મહત્વના આધારસ્તંભ હતા. બાળપણથી જ તેમને ચિત્રકળાનો અભ್ಯಾಸ અને રસ હતો, જેની પ્રેરણા તેમને પોતાની માતાથી મળી. અભનિંદ્રનાથ ટાગોરના માર્ગદર્શન હેઠળ તેમણે કલામાં ઊંડો અભ્યાસ કર્યો અને પછી શાંતિનિકેતનમાં રવિન્દ્રનાથ ટાગોર દ્વારા સ્થાપિત વિશ્વભારતી યુનિવર્સિટીના કલા વિભાગ (કલાભવન)ના મુખ્ય આચાર્ય બન્યા. તેમણે ભારતીય લોકકળા, પુરાકથાઓ, પરંપરાઓ અને આધ્યાત્મિક તત્ત્વોને આધુનિક દૃષ્ટિકોણથી રજૂ કર્યા, જેના કારણે ભારતીય કળાને વૈશ્વિક ઓળખ મળી. ૧૯૪৭ પછી જ્યારે ભારતીય બંધારણ તૈયાર થયું, ત્યારે બંધારણના દરેક પ્રકરણને શણગારવા માટે નંદલાલ બોઝને વિશેષ જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. તેમણે હસ્તલિખિત બંધારણના પાનાંઓ પર ભારતના ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ, વારસા અને સ્વતંત્રતા સંઘર્ષને દર્શાવતાં અદભૂત ચિત્રો બનાવ્યા, જે આજે પણ રાષ્ટ્રીય ગૌરવ છે. તેમની આ કલાએ ભારતીય ઓળખને વિશ્વ સમક્ષ ગૌરવોથી રજૂ કરી. જીવનભર કળાની સેવા કરનાર નંદલાલ બોઝને ‘પદ્મભૂષણ’ સહિત અનેક સન્માન મળ્યા. ૧૯૬૬માં તેમનું અવસાન થયું, છતાં તેઓ ભારતીય કળાના સર્વોત્તમ સર્જકોમાં હંમેશા યાદ રહે છે.
Back to Important Days