ભારત રત્ન, લોખંડી પુરુષ સરદાર પટેલ - પુણ્યતિથિ

December 15, 2025

#સરદારપટેલ ભારત રત્ન, લોખંડી પુરુષ સરદાર પટેલ - પુણ્યતિથિ, ૧૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૫૦

૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૭ ના રોજ, અંગ્રેજોએ ભારતને સ્વતંત્રતા આપી; પરંતુ વિદાય લેતા, તેઓએ ગૃહયુદ્ધ અને અરાજકતાના બીજ પણ વાવ્યા. તેમણે ૬૦૦ થી વધુ ભારતીય રજવાડાઓને ભારતમાં જોડાવા કે ન જોડાવાની સ્વતંત્રતા આપી. મોટાભાગના રજવાડા સ્વેચ્છાએ ભારતમાં જોડાયા, પરંતુ કેટલાકે અસંતોષ દર્શાવવાનું શરૂ કર્યું. જેમણે તેમના મન સીધા કર્યા અને તેમને ભારતમાં એકીકૃત કર્યા તે આપણે લોખંડી પુરુષ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ તરીકે ઓળખીએ છીએ.

વલ્લભભાઈનો જન્મ ૩૧ ઓક્ટોબર, ૧૮૭૫ ના ​​રોજ થયો હતો. તેમના પિતા, શ્રી ઝવેરભાઈ પટેલ, ગુજરાતના કરમસદ ગામના રહેવાસી હતા. તેઓ ૧૮૫૭ માં રાણી ઝાંસીના પક્ષે પણ લડ્યા હતા. તેમની માતા લાડોબાઈ હતી.

તેઓ બાળપણથી ખૂબ જ હિંમતવાન અને હઠીલા હતા. એકવાર, શાળાએથી પાછા ફરતી વખતે, તેઓ પાછળ રહી ગયા હતા. કેટલાક મિત્રો તેમને મળવા ગયા અને તેમને જમીનમાં દટાયેલો એક તીક્ષ્ણ પથ્થર ખોદતા જોયા. જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું, "આનાથી મને દુઃખ થયું છે, હવે હું તેને ખોદીને જ સંતોષ પામીશ." અને તે કામ પૂરું કરીને ઘરે પાછો ફર્યો.

એકવાર, તેમના બગલ પર ફોલ્લો દેખાયો. તે દિવસોમાં, ગામડાઓમાં, લોખંડના સળિયાને ગરમ કરીને ફોલ્લો દાટવાની પ્રથા હતી. વાળંદે ભઠ્ઠીમાં લાકડી ગરમ કરી, પરંતુ વલ્લભભાઈ જેવા નાના બાળકને ફોલ્લો દાટવાની હિંમત તેમનામાં નહોતી. તેથી, વલ્લભભાઈએ લાકડી હાથમાં લઈને ફોલ્લોમાં નાખી. લોહી અને પરુ જોઈને, નજીકના લોકો ચીસો પાડી, પરંતુ વલ્લભભાઈએ એક પણ શબ્દ ઉચ્ચાર્યો નહીં.

એક નમ્ર પરિવારમાંથી આવતા, વલ્લભભાઈએ વ્યક્તિગત પ્રયત્નો અને કઠિનતા દ્વારા તેમનું શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું. તેમના જિલ્લામાં કાયદાની પ્રેક્ટિસ દરમિયાન, તેમની બુદ્ધિ, ઝડપી બુદ્ધિ અને સખત મહેનતે તેમને ખૂબ પ્રખ્યાત બનાવ્યા. આનાથી તેમને ઘણી સંપત્તિ પણ મળી. આ પહેલા, તેમના મોટા ભાઈ વિઠ્ઠલભાઈ અને પછી વલ્લભભાઈ ઇંગ્લેન્ડ ગયા અને બેરિસ્ટરની પરીક્ષા પાસ કરી.

૧૯૨૬માં, વલ્લભભાઈ ગાંધીજીને મળ્યા અને પછી તેઓ પણ સ્વતંત્રતા ચળવળમાં જોડાયા. તેમણે અંગ્રેજી બેરિસ્ટરનો પોશાક છોડી દીધો અને સ્વદેશી સંસ્કૃતિ અપનાવી. બારડોલી ખેડૂત આંદોલનના સફળ નેતૃત્વ માટે ગાંધીજીએ તેમને "સરદાર" કહ્યા. આ ઉપાધિ તેમની સાથે જોડાયેલી બની. સરદાર પટેલ સ્પષ્ટ અને નિર્ભય વક્તા હતા. જો તેઓ ક્યારેય ગાંધીજી સાથે અસંમત થાય તો તેઓ સ્પષ્ટપણે કહેતા. તેમને ઘણી વખત જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા. ૧૯૪૨ના ભારત છોડો આંદોલન દરમિયાન તેમને ત્રણ વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી.

આઝાદી પછી, તેમને નાયબ વડા પ્રધાન અને ગૃહ પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. તેમણે કેન્દ્ર સરકારના હોદ્દાઓ પર બિન-ભારતીયોની નિમણૂક બંધ કરી. તેમણે રેડિયો અને માહિતી વિભાગોનું પુનર્ગઠન કર્યું. ગૃહ પ્રધાન તરીકે, તેઓ રજવાડાઓના ભારતમાં વિલીનીકરણ માટે જવાબદાર હતા. બધા રજવાડા સ્વેચ્છાએ ભારતમાં ભળી ગયા. પરંતુ જમ્મુ અને કાશ્મીર, જૂનાગઢ અને હૈદરાબાદમાં એક અલગ વલણ અપનાવવામાં આવ્યું. સરદારથી પ્રેરિત થઈને, જૂનાગઢમાં એક લોકપ્રિય બળવો થયો, અને તે ભારતમાં ભળી ગયું. હૈદરાબાદ સામે પોલીસ કાર્યવાહી કરવામાં આવી, જે ભારતમાં ભળી ગયું.

પ્રધાનમંત્રી નહેરુએ જમ્મુ અને કાશ્મીર મુદ્દાની જવાબદારી સંભાળી. ભારતના આ મહાન સપૂતનું ૧૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૫૦ ના રોજ અવસાન થયું.