January 12, 2026
સ્વામી વિવેકાનંદજી ભારતના મહાન સંન્યાસી, વિચારક, તત્ત્વજ્ઞાની અને યુવાનોના પ્રેરણાસ્રોત હતા. તેમનો જન્મ ૧૨ જાન્યુઆરી ૧૮૬૩ના રોજ કોલકાતા (તત્કાલીન કલકત્તા) શહેરમાં થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ નરેન્દ્રનાથ દત્ત હતું. તેમના પિતાનું નામ વિશ્વનાથ દત્ત અને માતાનું નામ ભુવનેશ્વરી દેવી હતું.
બાળપણથી જ નરેન્દ્રનાથ બુદ્ધિશાળી, તર્કશીલ અને સત્યની શોધમાં રહેનાર હતા. તેમણે કોલકાતાની પ્રેસિડેન્સી કોલેજમાં શિક્ષણ લીધું. યુવાનીમાં તેઓ શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસના સંપર્કમાં આવ્યા અને તેમને પોતાનો ગુરુ સ્વીકાર્યો. ગુરુના માર્ગદર્શનથી તેમનું જીવન સંપૂર્ણપણે આધ્યાત્મિક માર્ગે વળ્યું.
ગુરુના મહાસમાધિ બાદ તેમણે સંન્યાસ ધારણ કરી અને પોતાનું નામ સ્વામી વિવેકાનંદ રાખ્યું. તેમણે ભારતભરમાં પ્રવાસ કરી દેશની ગરીબી, અશિક્ષા અને સામાજિક સમસ્યાઓને નજીકથી જોઈ. આ અનુભવથી તેઓ માનતા થયા કે દેશના ઉદ્ધાર માટે મજબૂત અને જાગૃત યુવાનો જરૂરી છે.
સ્વામી વિવેકાનંદજી ૧૮૯૩માં અમેરિકાના શિકાગો શહેરમાં યોજાયેલી વિશ્વ ધર્મસભામાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું. “મારા અમેરિકન ભાઈઓ અને બહેનો” શબ્દોથી શરૂ થયેલા તેમના ભાષણએ સમગ્ર વિશ્વમાં ભારતની આધ્યાત્મિક મહાનતાનો પરિચય કરાવ્યો.
તેમણે ૧૮૯૭માં રામકૃષ્ણ મિશનની સ્થાપના કરી, જે આજેય શિક્ષણ, આરોગ્ય અને સેવા કાર્યમાં કાર્યરત છે. તેમના મુખ્ય વિચારોમાં આત્મવિશ્વાસ, માનવ સેવા, રાષ્ટ્રપ્રેમ અને ચરિત્ર નિર્માણનો સમાવેશ થાય છે.
૪ જુલાઈ ૧૯૦૨ના રોજ તેમણે મહાસમાધિ લીધી, પરંતુ તેમના વિચારો આજે પણ યુવાનોને પ્રેરણા આપે છે. તેમનો જન્મદિવસ રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
સ્વામી વિવેકાનંદજીનું જીવન આપણને શીખવે છે કે આત્મવિશ્વાસ, પરિશ્રમ અને સદાચાર દ્વારા માનવ પોતાના અને દેશના ભવિષ્યને ઉજ્જવળ બનાવી શકે છે.
