6 જુલાઈ: ભારતીય જનસંઘના સ્થાપક, પ્રખર શિક્ષણવિદ, રાષ્ટ્રચિંતક અને રાજકારણી ડૉ. શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જીની આજે જન્મજયંતિ નિમિત્તે દેશભરમાં તેમને શ્રદ્ધાપૂર્વક સ્મરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
ડૉ. શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જીનો જન્મ તા. 6 જુલાઈ, 1901ના રોજ કોલકાતાના એક પ્રતિષ્ઠિત પરિવારમાં થયો હતો. વર્ષ 1926માં ઇંગ્લેન્ડમાં ઉચ્ચ અભ્યાસ પૂર્ણ કરીને તેઓ ભારત પરત ફર્યા હતા. માત્ર 33 વર્ષની વયે તેઓ કોલકાતા યુનિવર્સિટીના કુલપતિ બન્યા હતા, જે તે સમયની એક નોંધપાત્ર સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે.
સમાજસેવાના ધ્યેય સાથે તેમણે જાહેર જીવનમાં પ્રવેશ કર્યો અને દેશના રાજકીય ક્ષેત્રે આગવી ઓળખ ઉભી કરી. બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન બંગાળમાં સર્જાયેલી સામાજિક અને રાજકીય પરિસ્થિતિમાં તેમણે હિંદુ સમાજના હિતો અને અધિકારો માટે સશક્ત અવાજ ઉઠાવ્યો હતો.
ડૉ. મુખર્જી ધર્મના આધારે ભારતના વિભાજનના સ્પષ્ટ વિરોધી હતા. સ્વતંત્રતા બાદ તેઓ સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ કેન્દ્રીય મંત્રિમંડળમાં ઉદ્યોગ મંત્રી તરીકે જોડાયા હતા. બંધારણ સભાના સભ્ય, ધારાસભ્ય અને કેન્દ્રીય મંત્રી તરીકે પણ તેમણે નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું હતું.
રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર મતભેદોને પગલે તેમણે કેન્દ્રીય મંત્રિમંડળમાંથી રાજીનામું આપ્યું અને ઑક્ટોબર 1951માં ભારતીય જનસંઘની સ્થાપના કરી હતી, જે તે સમયના મુખ્ય વિરોધ પક્ષ તરીકે ઉભરી આવ્યો હતો.
જમ્મુ-કાશ્મીરના સંપૂર્ણ એકીકરણના તેઓ પ્રબળ સમર્થક હતા. તે સમયે રાજ્ય માટે અલગ બંધારણ, અલગ ધ્વજ અને અલગ વડાપ્રધાનની વ્યવસ્થાનો તેમણે વિરોધ કર્યો હતો. તેમના દ્વારા પ્રચારિત 'એક વિધાન, એક નિશાન, એક પ્રધાન' નો સંદેશ રાષ્ટ્રીય એકતાના પ્રતીક તરીકે આજે પણ યાદ કરવામાં આવે છે.
વર્ષ 1953માં પરમિટ વિના જમ્મુ-કાશ્મીર પ્રવેશ કરતાં તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. નજરકેદ દરમિયાન તા. 23 જૂન, 1953ના રોજ રહસ્યમય પરિસ્થિતિઓમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.
ડૉ. શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જીની જન્મજયંતિ નિમિત્તે દેશભરના વિવિધ સામાજિક, શૈક્ષણિક અને રાજકીય સંગઠનો દ્વારા તેમને ભાવપૂર્ણ શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરવામાં આવી રહી છે.
