સંઘના વિસ્તારનો અર્થ છે રાષ્ટ્રીય વિચારનો વિસ્તાર - દત્તાત્રેય હોસબાલે જી, સરકાર્યવાહ

પ્રેસ યાદી
સંઘના વિસ્તારનો અર્થ છે રાષ્ટ્રીય વિચારનો વિસ્તાર - દત્તાત્રેય હોસબાલે જી, સરકાર્યવાહ

દેશના નાગરિકોનું સંસ્થાનવાદી (Colonial) માનસિકતામાંથી મુક્ત થવું આવશ્યક; ભારતીય વિમર્શ એ સમગ્ર વિશ્વના કલ્યાણનો વિચાર છે.

સમાલખા (પાણીપત), 15 માર્ચ 2026.

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની ત્રણ દિવસીય અખિલ ભારતીય પ્રતિનિધિ સભાની બેઠક સંગઠન કાર્યમાં વિસ્તાર, રાષ્ટ્રહિતમાં સમાજની સજ્જન શક્તિની વધુ સક્રિયતા અને સામાજિક સમરસતાના સંકલ્પ સાથે સંપન્ન થઈ. બેઠકના અંતિમ દિવસે સંઘના સરકાર્યવાહ દત્તાત્રેય હોસબાલે જીએ પત્રકારો સાથેના સંવાદમાં જણાવ્યું કે, છેલ્લા એક વર્ષમાં સંગઠન કાર્યનો નોંધપાત્ર વિસ્તાર થયો છે. સંઘની શાખાઓમાં અંદાજે છ હજારનો વધારો થતા તે 88 હજારથી વધુ થઈ ગઈ છે અને સ્થાનો પણ વધીને 55 હજારથી વધુ થયા છે. આ સાથે સાપ્તાહિક મિલન અને મંડળીઓની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો છે. સંગઠન કાર્યના વિસ્તારને એ રીતે જોવો પણ જરૂરી છે કે અંદામાન, અરુણાચલ પ્રદેશ, લેહ અને દુર્ગમ જનજાતીય વિસ્તારોમાં પણ સંઘની શાખાઓ કાર્યરત છે. સંઘ શતાબ્દી વર્ષના કાર્યક્રમોમાં પણ આ સંગઠનાત્મક વિસ્તાર સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.

તેમણે જણાવ્યું કે, સંગઠનાત્મક વિસ્તારની સાથે સંઘ સમાજમાં ગુણવત્તાના સંવર્ધન માટે પણ નિરંતર કાર્ય કરી રહ્યો છે. **'પંચ પરિવર્તન'** દ્વારા સમાજને સકારાત્મક પરિવર્તન માટે પ્રેરિત કરવા મહત્વપૂર્ણ છે. ભારતીયતા અથવા હિન્દુત્વ એ માત્ર એક વિચાર નથી, પરંતુ એક જીવનશૈલી છે અને તેના માધ્યમથી સમાજમાં ગુણવત્તાનો વિસ્તાર થવો જોઈએ. આ હેતુથી જ સમાજની સજ્જન શક્તિને એકત્ર કરવી અને ‘Power of Good’ નું રાષ્ટ્રહિતમાં પ્રવૃત્ત થવું આવશ્યક છે.

સરકાર્યવાહ જીએ કહ્યું કે, સમાજમાં મહાપુરુષોના કાર્યોને જાતિ કે પંથના ભેદભાવથી ઉપર ઉઠીને સ્વીકારવા જોઈએ અને તેમના માધ્યમથી સમાજે સકારાત્મક પરિવર્તન માટે આગળ વધવું જોઈએ. સંઘના સ્વયંસેવકોએ આ દિશામાં નવમા ગુરુ શ્રી તેગ બહાદુર જીના બલિદાનના 350મા વર્ષ નિમિત્તે દેશભરમાં 2 હજારથી વધુ કાર્યક્રમો કર્યા, જેમાં 7 લાખથી વધુ લોકો સહભાગી થયા. તેવી જ રીતે રાષ્ટ્રગીત 'વંદે માતરમ' ની 150મી વર્ષગાંઠ પણ ઉત્સાહભેર ઉજવવામાં આવી. આગામી વર્ષમાં સંત શિરોમણી રવિદાસ જી મહારાજના 650મા પ્રાગટ્ય વર્ષ પર કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.

સંઘના આગામી વર્ષના નિયમિત પ્રશિક્ષણ વર્ગોની જાણકારી આપતા તેમણે જણાવ્યું કે, 11 ક્ષેત્રના વર્ગ અને એક નાગપુરના વર્ગને મળીને કુલ 96 પ્રશિક્ષણ વર્ગ ચલાવવામાં આવશે. પ્રતિનિધિ સભામાં ગૌસેવા અને ગ્રામવિકાસની યોજનાઓ પર પણ વિચાર કરવામાં આવ્યો છે. નાગરિકોને પ્રેરિત કરવામાં આવશે કે તેઓ ઘરની છત પર શાકભાજી ઉગાડે અને તેમાં દેશી ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રના ખાતરનો ઉપયોગ કરે, જેથી ગૌસંવર્ધનમાં સૌ સહયોગ આપી શકે. તેવી જ રીતે, નાગરિકો 'હરિત ઘર' બનાવવાનો સંકલ્પ લઈ શકે છે, જેનાથી ઘરમાં પોલિથીનનો ન્યૂનતમ ઉપયોગ અને જળ સંરક્ષણ જેવા પ્રયાસો થઈ શકે.

સંઘની સંગઠનાત્મક સંરચનામાં ફેરફાર અંગેના પ્રશ્ન પર તેમણે કહ્યું કે, સંરચનામાં વિકેન્દ્રીકરણ પર વિચાર થયો છે, જેમાં 'પ્રાંત' ના સ્થાને નાની ઈકાઈ 'સંભાગ' બનાવવાનો પ્રસ્તાવ છે. જેનો અમલ થતા 46 પ્રાંતોના સ્થાને 80 થી વધુ સંભાગ હશે.

અન્ય એક પ્રશ્નના ઉત્તરમાં સરકાર્યવાહ જીએ જણાવ્યું કે, સમાજમાં જાતિગત ભેદભાવ દૂર કરવા માટે મીડિયાએ પણ આગળ આવવું જોઈએ અને કોઈપણ ચૂંટણીમાં મતદારોની સંખ્યાનું જાતિ આધારિત આંકલન બંધ કરવું જોઈએ. વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓમાં દેશની સરકાર દ્વારા રાષ્ટ્રહિતમાં કરવામાં આવી રહેલા રાજદ્વારી (Diplomatic) પ્રયાસોની તેમણે પ્રશંસા કરી અને કહ્યું કે સંઘ વિશ્વમાં શાંતિ અને વિકાસનો પક્ષધર છે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે, ડૉ. હેડગેવારે કોઈ સમુદાય કે પંથ-પૂજા પદ્ધતિના વિરોધ માટે સંઘની સ્થાપના નહોતી કરી. સંઘના બીજા સરસંઘચાલક શ્રી ગુરુજીએ પણ કહ્યું હતું કે આપણા સૌના પૂર્વજો એક છે અને પૂજા-પદ્ધતિની ભિન્નતાથી કોઈ ફરક પડતો નથી; તેમાં 'DNA' શબ્દ નહોતો, પરંતુ આશય એ જ હતો. ત્રીજા સરસંઘચાલક બાળાસાહેબ દેવરસે પણ કહ્યું હતું - "ભારતને પોતાની માતૃભૂમિ અને રાષ્ટ્ર માનનારા તથા ભારતીયતાને જીવનારા તમામ લોકો હિન્દુ છે." સંઘમાં સૌનું સ્વાગત છે, જે પણ સમાજ માટે સારું કાર્ય કરી રહ્યું છે, અમે તેને સંઘના સ્વયંસેવક જ માનીએ છીએ.

અંદામાન, અરુણાચલ સહિત સમગ્ર દેશમાં સંઘ માટે સમાજમાં ઉત્સાહ:
અંદામાનના મુખ્ય 9 ટાપુઓમાંથી 13 હજારથી વધુ લોકો સરસંઘચાલક જીની ઉપસ્થિતિમાં યોજાયેલા હિન્દુ સંમેલનમાં સામેલ થયા હતા. તેવી જ રીતે અરુણાચલ પ્રદેશ જેવા ઓછી વસ્તી ગીચતા ધરાવતા રાજ્યમાં પણ 21 સ્વધર્મ સંમેલનોમાં 37 હજારથી વધુ લોકોએ ભાગ લીધો હતો.

જાતિ-પંથના ભેદથી ઉપર ઉઠીને મહાપુરુષોનું સન્માન અને અનુસરણ થાય:
સમાજમાં મહાપુરુષોના કાર્યોને જાતિ, પંથના ભેદથી ઉપર ઉઠીને સ્વીકારવા જોઈએ. આ દિશામાં નવમા ગુરુ શ્રી તેગબહાદુર જીના બલિદાનના 350મા વર્ષ નિમિત્તે દેશભરમાં 2 હજારથી વધુ કાર્યક્રમો થયા, જેમાં 7 લાખથી વધુ લોકો જોડાયા હતા.